Artikelindex



Bron: Iddekinge, P.R.A. van, Arnhem 44/45, Arnhem 1981

biz.97/98  Schaarsbergen niet geëvacueerd

Schaarsbergen was om de een of andere onnaspeurlijke reden van de evacuatie uitgezonderd gebleven en oefende een begrijpelijke aantrekkingskracht op Arnhemse evacués uit. Na een week zaten er al ongeveer 4000, wat natuurlijk een enorme belasting betekende. Gaandeweg werd er met behulp van actieve Schaarsbergers een organisatie opgebouwd om de woongemeenschap die op zo'n wonderlijke manier was ontstaan enigszins te laten reilen en zeilen. Ook de brandweer werd gedeeltelijk op Schaarsbergen teruggetrokken.

Eveneens uitgezonderd van het evacuatiebevel was het Nederlands Openluchtmuseum aan de Schelmseweg. Het werd weldra een toevluchtsoord voor ettelijke honderden Arnhemmers, die
zich in de diverse gebouwen op het terrein vestigden.

biz. 160   Woongemeenschap Schaarsbergen

Er functioneerde in Schaarsbergen een centrale keuken, die levensmiddelen verwerkte welke door of namens het Rode Kruis uit de stad werden opgehaald. Net als in andere plaatsen werden aan Arnhemse evacués de maaltijden gratis verstrekt. Inwoners van Schaarsbergen kwamen voor die maaltijden niet in aanmerking.

De huisvesting van evacués kon niet anders dan geïmproviseerd zijn. Al gauw moest gebruik gemaakt worden van kippenhokken en schuurtjes. Door een aantal bouwkundige voorzieningen te treffen, werden de primitieve onderkomens nog enigszins bewoonbaar.

Waarschijnlijk wel enigszins te voorzien was dat de situatie in Schaarsbergen, met zoveel evacués in zulke primitieve omstandigheden, niet zo kon blijven.

Wat er met Schaarsbergen moest gebeuren, beslisten uiteindelijk de Duitsers. Op donderdag 2 november werd bevolen dat de gehele bevolking van Schaarsbergen binnen twee etmalen moest evacueren. Het is vooral aan Schermers (waarnemend burgemeester) te danken dat er uitzonderingen werden gemaakt.Die betroffen voornamelijk de oorspronkelijke bevolking, in het bijzonder de boeren en vervolgens ook diegenen die nuttig kunnen zijn voor Technische Nooddienst, keuken en beheer.

De lange stoeten mensen met wat handbagage en met te zwaar beladen fietsen en karretjes - het leek een herhaling van de grote uittocht in September. Het optimisme dat de oorlog nog maar kort zou duren, was nu echter danig bekoeld. Ook was het seizoen aanmerkelijk grimmiger. Tegelijk met Schaarsbergen, met dezelfde haast, werd het Openluchtmuseum groten-
deels ontruimd.

Het is hier niet de plaats op de bevrijding van Arnhem. Wel moet gezegd worden dat op 15 April Arnhem tot aan de Schelmseweg van Duitsers was gezuiverd. De bevrijding van Schaarsbergen vond de volgende dag plaats.