Artikelindex

hier ging het haast fout

Schaarsbergen 1976

Foto's Klaas  Zijlstra en Arnhemse krant
zie fotoalbum klik hier>


Februari 1976, de Lockheed-affaire.
Maart 1976, softdrugs gedoogd.

Juni 1976, het laatste gedeelte van de Oosterscheldekering is klaar, de deltawerken zijn voltooid.

Juli 1976, zeer warm weer met een gemiddelde temperatuur van 18,4 C en 813,8 zon-uren.

 

Weerbericht van 8 juli in de extra editie van de A KVrijdag 7 juli 1976 is een dag als alle voorgaande, warm en geen wolkje aan de lucht. De voorspelling is dat het hele weekend nog mooi en warm zal zijn en ook de Arnhemmers maken plannen om daarvan te gaan genieten. Maar dat geldt niet voor de boeren uit Schaarsbergen. Al weken is er geen druppel regen gevallen en de gewassen verdrogen op het veld. Defensie heeft zelfs militairen en de B.B. ingezet om de boeren te helpen met het besproeien van het dorre gewas. En nog steeds is er geen kans op regen. Als het al zo lang droog is, steekt de angst de kop op, de angst voor bos- en heidebranden vooral met de heersende harde oostenwind. Gisteren heeft er een grote brand gewoed op het Rozendaalse Veld, 5 ha heide is in vlammen opgegaan.

Een video-impressie van destijds is te vinden op wikipediA klik hier.

 

 

Een ooggetuige:7 juli 1976 reed ik op de Koningsweg. In het oosten verschenen donkere wolken boven de bomen. Ik weet nog dat ik dacht:" Zal er dan eindelijk een bui komen? Toch ziet het er niet uit als regenwolken. Is de brandweer van de Luchtmacht met dit weer aan het oefenen bij Vrijland? Dat is toch onverantwoord.  Nee, er is brand! Is het nu ook weer op het Rozendaalse Veld? Hopelijk zal ook deze brand snel geblust worden maar dat zal niet meevallen met die harde wind."

En het valt niet mee, het dreigt een ramp te worden. Wat is begonnen als een kleine brand groeit al snel uit tot een brullend, vuurspuwend monster dat zich door niets en niemand laat tegenhouden. Een ooggetuige heeft verteld dat rond half elf de eerste rook te zien was op de Koningsweg.

De brand gaat met grote snelheid over de Apeldoornseweg heen en richting Schaarsbergen, Heidemij en de A12 en heeft daarbij al prachtige naaldbossen verslonden. Haar honger lijkt niet te stillen.

In de verte is de brand ternauwernood zichtbaar, maar dat zal snel veranderen.Om tien uur wordt de brand gemeld bij de bemande brandtoren nabij het Rozendaalse Veld. Er wordt meteen groot alarm geslagen en de brandweerkorpsen uit Arnhem en omgeving rukken uit.

10 minuten later wordt duidelijk dat het vuur zich razendsnel uitbreidt. De Deelenseweg en de Koningsweg worden afgesloten voor alle verkeer en mogen alleen nog gebruikt worden door de hulpverlening. De Deelenseweg heeft een cruciale rol gespeeld bij de bestrijding van deze brand. De hoop dat de Apeldoornseweg het vuur kan keren gaat in “vlammen” op. Het vuur slaat er, mede door de harde wind, gewoon overheen.

Al direct is er grote behoefte aan bluswater. De brandweer heeft enkele tankwagens ingezet maar helaas gaan er twee verloren in de vlammen. Eén, zie foto, van het Arnhemse korps met mobilofoon-roepnaam "Tanja"en de tweede van het brandweerkorps Doesburg. Ze komen vast te zitten of krijgen motorproblemen. De manschapBlusvoertuig (pen moeten rennen voor hun leven.

Door Coberco wordt met grote melkwagens water aangevoerd en ook Spitman is opgeroepen om water te rijden. Later komen daar nog enkele boeren met gierkarren bij.

Het toeval wil dat juist op die dag de meeste boeren uit Schaarsbergen op excursie zijn naar de aardappelproefvelden in Tweede Exloërmond in Drenthe. Wanneer zij te horen krijgen dat er brand is in Schaarsbergen, nemen er een aantal een taxi en haasten zich terug naar huis, de plaats des onheils.

Intussen is het overduidelijk dat het gevaar steeds groter wordt voor de bewoners en dat er beslissingen moeten worden genomen. Zoals wat er gebeuren moet met het vee, evacueren is onmogelijk dus dan maar loslaten en het beste ervan hopen?

PVC en Teflon opslag bij de HeidemijHet vuur raast verder richting Heidemij en Bosbouwschool, waar nu IPC Groene Ruimte gehuisvest is. Op het terrein van de Heidemij ligt erg veel PVC-materiaal opgeslagen en als dat vlam vat, wordt de lucht en de hele omgeving vergiftigd door chloorgas.

Steeds meer mensen worden ingezet om de brand te bestrijden, militairen van de LETS, van de Oranje Kazerne en van de Saksen Weimar Kazerne. Bij deze laatste kazerne kunnen vrijwilligers zich melden en ze worden met honderden tegelijk met militaire voertuigen naar de brand gebracht. De totale inzet wordt op ruim 3000 man geschat en zij doen allen hun uiterste best. Op Groot Heidekamp, waar de LETS gevestigd is worden de stalen raamluiken gesloten om het vuur buiten te houden en de inventaris te laten waar die is.

Blusvoertuigen uit Duitsland zijn onderweg. Groot materieel van de landmacht waaronder bulldozers en zelfs Leopard-bergingstanks worden ingezet. Door middel van brandgangen probeert men het vuur te keren. Het crisiscentrum speelt steeds snel in op de constant veranderende omstandigheden. Waterwagens, land- en luchtmachtmaterieel en manschappen, vrijwilligers, het moet toch allemaal naar de juiste posities gedirigeerd worden. Essentiële informatie om de brand te kunnen bestrijden krijgt de brandweer van helikopters van de luchtmacht die op vliegveld Deelen gestationeerd zijn en ook ingezet worden.

Rond twaalf uur moeten de bewoners van de Koningsweg, op last van de politie, hun huizen verlaten. Wie niet bij familie of elders terecht kan, wordt opgevangen in de Rijnhal.

Rijksweg A12 en de secundaire wegen rond Arnhem worden afgesloten voor het verkeer. Men is bang dat de brand die richting de A12 raast, even gemakkelijk daar over heen zal gaan als over de Apeldoornseweg. Door de grote hoge vlammen en de hitte ontstaan er grote brandende gaswolken die door de harde wind vijftig meter verder gemakkelijk nieuwe branden doen ontstaan. Ook dan al wordt de hulpverlening ernstig gehinderd door het ramptoerisme.

Ook de campings Arnhem en de Hooge Veluwe liggen in de gevarenzone. De aanwezige gasten moeten geëvacueerd worden en wie er nog naar toe wil wordt teruggestuurd. Voor de gedupeerden staan bussen klaar bij de kruising Kemperbergerweg Koningsweg vanwaar ze naar de Rijnhal zullen gaan. Rond de 1500 kampeerders van Camping Arnhem moeten over de enige weg die er is, vanaf de camping naar de Kemperbergerweg. Haast is geboden maar zoveel mensen over zo’n smalle weg. Om half vier arriveren de eerste mensen bij de Rijnhal. Ook worden er spontaan slaapplaatsen aangeboden door inwoners van Arnhem.

In het Arnhems Safaripark (Burgers Zoo) worden aan alle toezichthouders geweren uitgedeeld en ze krijgen de opdracht de roofdieren af te schieten als het vuur over de A12 slaat. Menige inwoner van Schaarsbergen heeft zijn auto volgeladen om meteen te kunnen vertrekken als de oproep daartoe komt. In dat geval zal al het vee losgelaten worden en moet zich dan maar zien te redden. Dat geldt ook voor het hobby-vee.

Rond vier uur in de middag draait de wind enigszins en dat heeft meteen een gunstig effect op het verloop van de strijd tegen het vuur. Nog steeds zijn er oplaaiende branden maar die worden snel geblust. De brand is tot op enkele honderden meters voor de gebouwen van de Heidemij en de Bosbouwschool tot stilstand gebracht. Nog dichter komt de brand bij Groot Heidekamp, waar bijna enkele gebouwen in vlammen opgaan...

Om zeven uur ’s avonds is de brand onder controle. Schaarsbergen is ternauwernood aan een ramp ontsnapt en gelukkig zullen we nooit weten wat er gebeurd zou zijn als de wind niet gedraaid was.

Tijdens een persconferentie, de volgende dag, verklaart burgemeester Roelen dat de stad aan een ramp is ontsnapt: “Mede dankzij de snelle inzet van drieduizend rond Arnhem gelegerde militairen en hun materieel is de gigantische heidebrand van gisteren tijdig tot staan gebracht. Zou deze hulp niet onmiddellijk beschikbaar zijn geweest, dan was de catastrofe niet te overzien geweest. Vierhonderd hectare natuurgebied is verloren gegaan, evenals twee tankauto’s, één van de Arnhemse brandweer en één uit Doesburg. Twee Leopard-bergingstanks van het leger hebben zware schade opgelopen. Door de draaiende wind, de geweldige inzet van hulpdiensten, militairen en vrijwilligers kon de brand op het laatste moment tot staan worden gebracht”.

Vermoeid maar brandmeester!

Vermoeid maar de BRAND MEESTER!!

Men heeft lering getrokken uit de ervaringen die zijn opgedaan tijdens deze grote brand. Als zich nu weer iets dergelijks voordoet worden alle boeren die beschikken over gier/waterwagens opgeroepen om de aanvoer van voldoende bluswater zeker te stellen. Met de huidige beregeningsinstallaties is er aan water geen gebrek. Op alle hekken zitten gelijke sloten en ze zijn dus met één sleutel te openen. Bij brandgevaarlijkweer is er nu constant observatie vanuit de lucht. Deze vliegtuigen staan in rechtstreeks contact met de brandweer en er vliegt zelfs een brandweerman mee. De brandtorens zijn daardoor overbodig geworden en op één na verdwenen. Deze laatste brandtoren torent als herinnering aan de grote brand van 1976 nog hoog boven het Rozendaalse Veld.